Jakie wieloryby faktycznie zobaczysz z Reykjaviku i jak je odróżnić

Płetwal karłowaty. Osiem do dziewięciu metrów, ciemnoszaro-brązowy z jasnym pasem na każdej płetwie i małą, zakrzywioną płetwą grzbietową w około dwóch trzecich długości grzbietu. Tryska nisko i często jest niewidoczny przy wietrze. Zwykle widzisz gładki przewrót: płetwa, grzbiet, znika. Płetwale karłowate są ciekawskie i czasem podpływają do dryfującej łodzi, co uświadamia ludziom, jak wielkie jest osiem metrów.

Białonos delfin. Około trzech metrów, z jasnoszarym siodłem i przysadzistym białym dziobem. Pływają w grupach od pięciu do dwudziestu osobników, poruszają się szybko i wynurzają się wielokrotnie, a nie tylko raz. To najbardziej niezawodne spotkanie w chłodnych miesiącach i zwierzę, które najchętniej podpływa do dziobu.

Morświn zwyczajny. Półtora metra ciemnego trójkąta, który pojawia się na pół sekundy i nie wraca. Częsty w zatoce, widywany znacznie rzadziej, niż bywa obecny, i spotkanie, które najłatwiej przegapić wszystkim oprócz załogi.

Długopłetwiec oceaniczny. Trzynaście do piętnastu metrów, z wysokim, krzaczastym tryśnięciem widocznym z kilometra, długimi białymi płetwami i ogonem uniesionym nad wodę przed głębokim nurkowaniem. Ten ogon to zdjęcie, które chce zrobić każdy, a jego spód ma indywidualny wzór — badacze rozpoznają po nim poszczególne osobniki. Długopłetwce to te, które wyskakują z wody, a taki wyskok w Faxaflói opróżnia pokład z rozmów.

Nikt na tych łodziach nie skanuje wody na chybił trafił. Trzy rzeczy robią całą robotę.

Ptaki. Głuptaki nurkujące pionowo i mewy trójpalczaste dryfujące na powierzchni oznaczają ławicę gromadnika lub tobiasza, a ławica oznacza żerującego wieloryba. Załoga obserwuje ptaki na długo zanim zacznie obserwować wodę — i ty też powinieneś.

Radio. Łodzie w tej zatoce rozmawiają ze sobą. Obserwacja z jednego kadłuba jest przekazywana dalej, dlatego czasem widzisz, jak trzy jednostki zbiegają się na tym samym fragmencie wody. To współpraca, a nie rywalizacja, i zwiększa szanse wszystkich.

Cierpliwość. Wieloryb wynurza się, by oddychać, kilka razy z rzędu, a potem nurkuje na pięć do dziesięciu minut. Doświadczone załogi ustawiają łódź tam, gdzie zwierzę prawdopodobnie wypłynie, gaszą silnik i czekają. Pasażerowie mają pokusę, by patrzeć tam, gdzie wieloryb właśnie był; sztuczka polega na tym, by patrzeć na szeroki łuk wody przed nim.

Istnieją zasady dotyczące tego, jak blisko łódź może podpłynąć, a renomowani operatorzy ich przestrzegają — zwierzęta zaskakująco często podpływają same, a dryfująca łódź z wyłączonym silnikiem to właśnie to, co to umożliwia.

Islandia to jeden z bardzo niewielu krajów, które w czasach nowożytnych kontynuowały komercyjne połowy wielorybów, a odwiedzający często przyjeżdżają tego świadomi i niepewni, co to oznacza dla rejsu z obserwacją wielorybów.

Te dwie branże są odrębne i, konkretnie w Faxaflói, od lat pozostają w otwartym konflikcie: operatorzy rejsów obserwacyjnych walczyli o to, by zatoka stała się stałym rezerwatem, wychodząc z prostego założenia, że zwierzęta, które ich pasażerowie przyjeżdżają zobaczyć, są właśnie obiektem polowań. Duża część zatoki została wyznaczona jako strefa zakazu polowań właśnie z tego powodu.

Krajowe spożycie mięsa wielorybiego na Islandii jest niskie; rynek historycznie opierał się na eksporcie i, w pewnym stopniu, na ciekawskich turystach. Kampania zachęcająca odwiedzających, by nie zamawiali go w restauracjach — naklejki zobaczycie w oknach wokół portu — jest prowadzona przez Islandczyków, nie przez osoby z zewnątrz.

Żadne z tych kwestii nie musi być częścią waszego popołudnia na wodzie. Warto o nich wiedzieć, bo przewodnicy czasem o tym mówią, a także dlatego, że zdanie, które najbardziej zaskakuje odwiedzających, brzmi: flota obserwacyjna w tym porcie jest po tej samej stronie sporu co ludzie, którzy kupili bilety.