Walvissen spotten vanuit Reykjavik: de drie uur durende cruise, eerlijk beschreven

Bij de meeste walvisspotten ter wereld ga je op pad om dieren te ontmoeten die op doorreis zijn. Reykjavík is anders, en dat verschil is de reden dat een stadshaven deze tocht überhaupt kan aanbieden.

Faxaflói is een brede, ondiepe baai tussen twee schiereilanden, gevoed door koude stromingen en in de zomer vol zandspiering, lodde en krill. Dwergvinvissen, bultruggen en dolfijnen komen de baai in om te eten, en ze blijven zolang het voedsel er is. Daarom kan een boot aanleggen in het hart van een hoofdstad, twintig minuten varen, en redelijkerwijs verwachten een walvis te vinden.

Dit verklaart ook het verloop van het seizoen. De kans op waarnemingen stijgt vanaf april naarmate het water warmer wordt en de vissen arriveren, piekt in juni, juli en augustus, en neemt in de herfst weer af. Tochten varen de hele winter en vinden nog steeds dieren — maar de kansen veranderen, en het weer zorgt voor meer geannuleerde dagen.

Een gevolg dat de moeite waard is om te weten: de bemanning vindt walvissen door naar vogels te kijken. Duikende jan-van-genten en vlotten zeekoeten op het water wijzen op de vissen, en de vissen wijzen op de walvissen. Als je de eerste spuit wilt zien voordat iemand hem aankondigt, let dan op waar de vogels actief zijn.

Dwergvinvis. Het meest voorkomende dier in de baai. Acht tot negen meter, donkergrijs met een lichte band op de vin, en onopvallend: een gebogen rug die door het oppervlak rolt en een lage, bossige spuit die bij wind makkelijk te missen is. Ze zijn nieuwsgierig en komen soms naar de boot toe.

Witsnuitdolfijn. De meest betrouwbare waarneming buiten de hoogzomer. Ze reizen in groepen van vijf tot twintig, bewegen snel en rijden af en toe op de boeggolf, het moment dat iedereen zich herinnert.

Bultrug. Groter, langzamer en veel beter zichtbaar: een hoge spuit, een lange rug en de staartvin die boven water komt voordat hij diep duikt. Vaker in de late zomer en het dier dat het meest waarschijnlijk uit het water springt.

Bruinvis. Klein, schuw en makkelijk te missen — een donkere driehoek die een halve seconde verschijnt en weer weg is.

Orka. Een paar keer per seizoen, meestal verder uit de kust, en altijd geluk. Geen enkele aanbieder verkoopt een tocht met de belofte van orka's, en wie dat wel doet, liegt.

Wat dit alles niet is, is de foto op de advertentie. Een springende bultrug is iets dat echt gebeurt, maar het is niet de typische waarneming. De typische waarneming is een rug en een spuit op tweehonderd meter afstand, en het is beter dan het klinkt wanneer de gids je vertelt waar je naar kijkt.

Meld je een half uur voor vertrek aan bij het kantoortje op de kade — de haven is in de zomer druk en de ponton is smal. Overalls worden uitgedeeld bij het aan boord gaan; trek die aan voordat je op een bewegend dek stapt, niet erna.

De eerste tien minuten zijn de haven zelf: de vissersvloot, de hellingen, Harpa die glinstert aan de waterkant, en dan de open baai met Esja die achter de stad oprijst. Kijk op dit punt achterom. Het is de enige hoek waaronder Reykjavík eruitziet zoals het is: een kleine stad onder een grote berg.

Twintig minuten later komt de motor tot rust en beginnen de bemanningsleden te scannen. De meeste waarnemingen gebeuren tussen veertig minuten en twee uur, en de boot werkt de baai af in plaats van een vaste route te varen — vogels volgen, radiocalls van andere boten volgen, een spuit volgen die iemand twee minuten geleden zag.

Het laatste half uur is de terugtocht met warme chocolademelk benedendeks, en op een heldere dag zie je Snæfellsjökull aan de noordelijke horizon, honderd kilometer verderop. Je staat drie uur nadat je vertrok weer op dezelfde ponton, midden in de stad, met de rest van de dag nog voor je.